شماره های پیشین

4 سوی محله

تاریخ درج : دوشنبه ۴ دی ۱۳۹۶
شماره روزنامه: 

مجموعه نفیس مسجد و آب انبار رکن الملک
 از پل خواجو اگر در امتداد خیابان فیض پیش برویم، در کنار مقبره واله، مسجد تاریخی رکن الملک قرار دارد. میرزا‌سلیمان خان رکن الملک شیرازی نایب‌الحکومه ظل السلطان بود و برعکس حاکم، دست خیر داشت و بناهایی از او به جای مانده است. مسجد و آب انبار آن یکی از همین بناهاست. مسجد در سال 1321 قمری ساخته و مدرسه علمیه ای نیز به آن ملحق شد. مسجد رکن الملک غیر از شبستان و صحن و گنبدخانه در بخش ورودی یک آب انبار قدیمی نیز دارد. یکی از بناهای مشهور اصفهان که در اوایل قرن چهاردهم هجری ساخته شده مجموعه مسجد رکن الملک است. اين اثر نفيس و جالب که در ابتدای تخت فولاد واقع شده است از بناهای حاج ميرزا سليمان خان رکن الملک شيرازی است.با توجه به منابع و مآخذ موجود در مورد اين مجموعه و همچنين ماده تاريخ هايی که در کتيبه های مسجد و مدرسه آمده اين نکته مشخص می شود که اين بنا در سال ۱۳۲۱ هجری قمری بنا شده است. بنای ساختمان، ترکیبی از مسجد و مدرسه است که شامل سردر ورودی، هشتی، صحن کوچک و بزرگ، ایوان‌های چهارگانه، شبستان‌های ستون‌دار، حجره‌هایی در اضلاع صحن مسجد و مدرسه و آرامگاه بانی می‌شود.صحن مدرسه که به نوعی‌، جلوخان مسجد نیز محسوب می‌شود، در اضلاع شمالی و شرقی خود دارای شش حجره‌ فاقد ایوان و در ضلع جنوبی، دیواری است. سردر اصلی و ورودی مسجد، در ضلع غربی صحن مدرسه قرار گرفته و از طریق یک هشتی به صحن مدرسه راه پیدا می‌کند. صحن مسجد وسیع و مستطیل است و در ضلع غربی آن، سه حجره‌ ایوان‌دار و مدرس ایوان‌داری در مجاورت آنها ساخته شده است. اکثر تزئینات بنا، کاشی‌کاری  است.بر هلال سردر اشعاری با خط نستعليق سفيد بر زمينه کاشی خشت لاجوردی رنگ نوشته شده است. اين سردر به حياط کوچکی متصل می شود که آب انبار معروف مسجد در اين قسمت قرار دارد. لوح سنگی که بر ديوار آب انبار نصب شده با خط نستعليق برجسته بر سنگ مرمر، طی اشعاری ماده تاريخ ساخت آب انبار را که سال ۱۳۲۵ هجری قمری است بيان می کند.کتيبه ای که در داخل سردر مسجد و مدرسه است به خط ثلث سفيد بر زمينه کاشی خشت لاجوردی رنگ تاريخ ۱۳۲۰ و نام سيد هاشم طوبی را بر خود دارد.در طرفين در ورودی مسجد در کنار اتاقی که آرامگاه او در آن قرار دارد، دو تصوير رکن الملک بر کاشی نقش بسته شده است.

 

 

 

 

كلكسيونی از عجايب
پل خواجو در فاصله نزدیکی تا میدان فیض قراردارد  . قبل از صفویه در محل این پل، پلی  از زمان تیموریان موجود بوده است كه واسطه ارتباط شهر اصفهان با قبرستان مشهور و قدیمی تخت فولاد بوده است. پس از برچیدن آن پل ، شالوده و اساس پل شاهی كه امروز به پل خواجو بیشتر شهرت دارد ، ریخته شد. این پل به نام های پل حسن آباد و پل باباركن الدین نیز خوانده می شود. پل خواجو در نقطه ای که ساخته   شده است که  رود خانه عمیق و پر آب شده و منظره زیبایی پیدا می كند .پل خواجو در طراحی قدیم برای چندهدف  پیش بینی شده است . قسمت فوقانی برای حركت سریع و عبور كالسكه ها و چهارپایان بوده؛ در حالی كه بخش تحتانی عمدتا برای حركت آرام و توقف و تامل عابران پیاده بوده است . قسمت زیرین تماما از سنگ و ملات ساروج ساخته شده و دهانه های عبور آب به صورت بند با تخته های قطور چوبی قابل كنترل بوده و با بستن كامل دهانه ها سطح آب در قسمت غربی پل بالا آمده و دریاچه كوچكی را به وجود می آورد . در سمت شرقی ، پلكان های سنگی انسان را تا حد تماس با آب به پائین هدایت می كند . ضمن اینكه این پلكان ها خود محلی برای نشستن و لذت بردن از مناظر طبیعی هستند . در قسمت مركزی پل ، عمارت بیگلربیگی در طبقه فوقانی و در دو طرف راهروی پل برای پذیرائی و تشریفات رسمی ساخته شده است كه اطاق های آن در دوره های مختلف با نقوش رنگ طلائی تزئین شده است .   این پل ، یکی از زیباترین و اعجاب‌انگیز‌ترین پل‌های اصفهان است که به سبب معماری بی نظیرش، دارای جاذبه‌های بسیاری است.نظمی عجیبی در جزء جزء اجزای پل خواجو وجود دارد، از نما گرفته تا استاتیک سازه . حتی حساب سنگریزه های زیر پل هم شده است! پل  خواجو كلكسیونی از عجایب است. پل خواجو یک پل نیست! یک معماست. خواجو شگفت انگیز است به خاطر «شمع هایش!» در طبقه پایین پل در انتهای عرشه پل بایستید و با زاویه 39 درجه نسبت به افق به ترکیب طاق ها، نشیمنگاه ها و دیواره ها بنگرید. ناگهان از ترکیب این فضای سه بعدی و از محل برخورد دیواره های پیشین و پسین شمعی سر بر می آورد. شمعی کامل با اشک هایش .در واقع عابران و سیاحان اگر در زاویه مذکور به دهانه های پل بنگرند شمع های منحصر به فردی  را می‌بینند .در دو طرف پل خواجوی اصفهان شیرهای سنگی آرام گرفته اند که آرام و عمیق با نگاه‌های خود نظاره گر ورود و خروج بازدید کنندگان مختلف هستند . اگر در هنگام غروب آفتاب  در کنار یکی از  شیرهای سنگی قرار بگیری  و از روبه رو در چشمان شیر دیگر نگاه کنی، درخششی را در عمق چشمان شیر سنگی مقابل مشاهده می کنی.

 

 

 

 

 

منزلگاه آسمانی ها
گلستان شهدا با مساحتی در حدود 10 هکتار مجموعه ای از چند تکیه قدیمی است  که در محدوده لسان الارض تخت فولاد قرار دارد ومزار دلیر مردانی است که در دوران مبارزات انقلاب اسلامی و هشت سال دفاع مقدس حماسه های بسیاری  آفریدند . گلستان شهدا از سوی جنوب به خیابان سجاد و در جبهه غربی به خیابان فیض و در ضلع شمالی  به کوچه لسان الارض و کوچه شهیدزمانی منتهی می شود . همه تکایای آن  در یک گستره پیوسته به یکدیگر به مساحت ۱۱۳هزار و ۹۶۹ متر مربع شکل گرفته است.این ارض مقدس متبرک ترین نقطه مجموعه تخت فولاد و منسوب به پیامبران الهی است  و بسیاری  از عارفان، عالمان و فرزانگان در آن مدفون‌اند. وجود مزار شهدا و جذب زائران بسیاری  ازهمه نقاط اصفهان ، این منطقه از شهر را به یکی از غنی ترین کانون های فرهنگی و مذهبی  بدل کرده  است. این میراث  معنوی اصفهان  نشانه‌ای برای آموختن و یادگرفتن از راه‌های طی شده و تجربه‌های اسلافی است  که روزی در این سرزمین زیسته و اثری از خود به یادگار گذاشته‌اند. هفت هزار و 447 شهید در گلستان شهدای اصفهان مدفون هستند .سالنی با اسکلت فلزی در دل گلستان شهدا وجود دارد که برای اصفهانی ها با نام خیمه شناخته می شود . این سالن با وجود گرد پیری که بر چهره آن نشسته است ، همچنان پابرجا و میزبان برنامه های بسیاری است. اگرچه این روزها قامت آن تکیده شده وگرد گذر ایام بر چهره آن نشسته است ، اما  این سالن خاطرات بسیاری از روزهای دفاع مقدس در دل خود نهفته دارد و به عنوان بخشی از هویت اصفهان باید حفظ شود. خیمه گلستان شهدا برای بسیاری که در این شهر زندگی کرده اند یاد آور حضور پرشور اصفهانی ها در صحنه های دفاع مقدس است. نادیدنی هایی که باید روزی در کنار کاشیکاری ها ، گنبدهای فیروزه ای و معماری بی نظیر  اصفهان به تصویرکشیده شود.خیمه گلستان شهدا با وجود همه عناصر هویت‌سازش سال‌هاست که دیگر برای برگزاری برنامه ها مناسب  و ایمن نیست و بیش  از یک دهه است که ساخت سالن جدید در گلستان شهدا مطرح شده و اصفهانی‌ها بی‌صبرانه منتظر ساخت این سالن هستند.

 

 

 

 

 

گنجینه ای از نقوش و تصاویر
محدوده ای ۷۵ هكتاری درجنوب شرقی اصفهان که نام آن با وجود گذر زمان وهمه تخریب ها وساخت و سازهایی كه از اوایل دهه ۳۰ شمسی درآن انجام شده هنوز تخت فولاد است.ازبالای مناره های مصلای درحال ساخت اصفهان که به تخت فولاد بنگری، سنگ قبر، تكیه ومسجد به چشم می خورد که هریک این امكان رابه گردشگر می دهد كه تجربه جدیدی كسب كند. این مجموعه فرهنگی مذهبی گنجینه ای ارزشمند ازمقابر بزرگانی است كه درشهراصفهان زندگی كرده اند. تخت فولاد ویژگی های متعددی دارد که گردشگران را به خود می خواند.جلوه های معنوی و عبادی یکی ازاین ویژگی هاست. مقابر علما و دانشمندان بزرگ شیعه نیز این مكان را به مركز معنوی و عبادی تبدیل كرده است ووجود مصلای بزرگ شهر وتكایا ی متعدد  سبب شده این  گورستان به عنوان مكانی معنوی  مورد  توجه و احترام اصفهانیان و گردشگران قرارگیرد. در گذشته  كه در اصفهان  قحطی می‌آمد و شهر با خشكسالی مواجه می‌شد، علما درتخت فولاد نماز استسقا  می‌خواندند واز خدا طلب باران می كردند و پس از پایان نماز خداوند بر آنها باران نازل می‌كرد. تنوع طرح و سبک معماری بنا ها دردوره های مختلف تاریخی یکی دیگر از ویژگی‌های تخت فولاد است که شگفتی بازدید کنندگان را بر می انگیزاند. در این قبرستان بسیاری از تكایا ، مقابر، مساجد ،آب انبارها ،كاروانسراها، سنگ‌آب‌ها و سقا خانه ها وجود دارد كه سبک معماری و تنوع نقشه و طرح آنها از اهمیت برخوردار  است؛ به‌طوری‌که هر یک دوره  تاریخی خاصی را  روایت می کند . گردشگران در کنار بازدید ازتكایا، مقابر، مساجد،آب انبارها ، كاروانسراها، سنگ آب‌ها و سقا خانه ها می تواننداز موزه سنگ نوشته ها ی تخت فولاد،عکسخانه مفاخرومشاهیر تخت فولاد و کتابخانه تخصصی و گنجینه تالیفات مفاخر مدفون در تخت فو لاد بازدید کنند. سنگ قبرهای این گورستان عظیم، موزه ای است از ذوق و قریحه شاعران، با خطوط زیبای خطاطان و قلم هنرمندانه حجاران و سنگ تراشان که جای بسی تامل دارد.در قبرستان تخت فولاد اصفهان که قدم بگذاریم، از مشاهیر و دانشمندان آرمیده در آن که بگذریم، این مکان حاوی گنجینه ای از نقوش و تصاویر است . نقش مایه های سنگ قبور قبرستان تخت فولاد را می توان به پنج گروه 1. نقوش گیاهی 2. نقوش حیوانی 3. نقوش انسانی 4. نقوش ابزار و اشیا  5. نقوش انتزاعی و هندسی، تقسیم بندی کرد که به نظر می رسد، این تصاویر به نحوی با اعتقادات جاودانگی روح ارتباط دارد و بدون شک این تصاویر تحت تاثیر عقاید مذهبی و روایات و باورها قرار گرفته است.

url : http://hammahale.com/node/16072

دیدگاه جدیدی بگذارید

Plain text

  • هیچ تگ HTML ی مجاز نیست.
  • آدرس صفحات وب و آدرس‌های پست الکترونیکی بصورت خودکار به پیوند تبدیل می‌شوند.
  • خطوط و پاراگراف‌ها بطور خودکار اعمال می‌شوند.